facebook
Rozumiem Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Korzystając z witryny wyrażasz zgodę
na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.
mapka Kazanów Przyłęk Policzna Zwoleń Tczów

Rezerwaty przyrody

Krajobraz powiatu zwoleńskiego jest mocno zróżnicowany. Liczne tereny posiadają bezcenne walory przyrodnicze. Znajdują się tu płaskie tereny porośnięte łąkami, przechodzące w rozlewiska, jak również zalesione wzniesienia. Niewielkie rzeki i strumienie dodają niepowtarzalnego uroku okolicom. Na terenie powiatu zwoleńskiego znajdują się cztery rezerwaty przyrody. Są to: „Okólny Ług", „Ługi Helenowskie", „Miodne", „Borowiec”.

Rezerwat przyrody „Okólny Ług"


rezerwat Okólny Ług

Rezerwat utworzony w 2001 roku położony jest we wschodniej części gminy Policzna na terenie wsi Antoniówka i Patków oraz na terenie gminy Pionki - wieś Sucha, Nadleśnictwo i obręb Zwoleń. Powierzchnia wynosi  168,94 ha. Jest to jedno z nielicznych miejsc o naturalnym typie krajobrazu w przekształconym gospodarczo regionie. Stanowi je obszar torfowiska przejściowego i wysokiego z licznymi, różnej wielkości torfiankami (od kilku m2 do 50 ha), powstałymi po pozyskiwaniu torfu. W większości jest to teren podtopiony, silnie uginający się przy chodzeniu (tzw. „pło" lub „spleja"). Przy wyższym stanie wody, obszar jest niedostępny dla człowieka. To naturalne zabezpieczenie ekosystemu sprawia, że mogą się utrzymywać rzadkie gatunki roślin, a zwłaszcza „antropofobne" gatunki zwierząt. W rezerwacie stwierdzono 167 gatunków  roślin naczyniowych, wśród których 33 gatunki stanowią rośliny rzadko spotykane w Polsce m.in. rosiczki, żurawiny, bagno i liczne gatunki turzyc, a 4 gatunki podlegają ochronie całkowitej. Fauna „Okólnego Ługu" to głównie mięczaki, płazy, gady i ptaki. Występuje tu około 30 gatunków ważek, paź królowej, żuraw, rycyk, krzywodziób, bąk, bączek, kobuz, bocian czarny i płaskonos, cyraneczka i cyranka oraz żmija zygzakowata i zaskroniec. Największą osobliwością jest żółw błotny należący do gatunków skrajnie zagrożonych wyginięciem, o najszybszym tempie zanikania w Polsce, wpisany do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt". Ten stosunkowo duży obszar naturalnego torfowiska stanowi niezwykle cenny obiekt dla zachowania flory torfowiskowej i fauny związanej z siedliskami wodno-błotnymi. Uznanie za rezerwat „Okólnego Ługu" poza przyrodniczym ma także znaczenie gospodarcze. Torfowisko położone jest w obszarze największych deficytów wodnych w Polsce. Obserwuje się drastyczne wahania poziomu wody - według relacji mieszkańców okolicznych terenów- do niedawna tereny podmokłe graniczyły z zabudowaniami wsi Antoniówka. Obniża się poziom wody w studniach, następuje ich wysychanie. Projektowany rezerwat, obszar torfowiskowy, stanowi naturalny rezerwuar wody i oddziaływuje silnie na tereny przyległe.


rezerwat Okólny Ług

„Okólny Ług" jest ostoją przyrody uwzględnioną w systemie CORINE (europejski system koordynacji informacji o środowisku). Ze względu na występowanie gatunków płazów, gadów i ptaków wymienionych w Dyrektywie o Ochronie Naturalnych Siedlisk Fauny i Flory (Dyrektywa Habitatowa) stanowi potencjalny element sieci NATURA 2000 (europejski system ekologiczny umożliwiający szybki rozwój idei integracji ochrony przyrody z działalnością człowieka). Założeniem sieci NATURA jest optymalizacja działalności na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy. „Okólny Ług" obejmuje kilka siedlisk kluczowych z udziałem wyjątkowo rzadkich i zagrożonych gatunków, które winny być otoczone szczególną troską.

Rezerwat Przyrody „Ługi Helenowskie"    


rezerwat Ługi Helenowskie

Rezerwat torfowiskowy o powierzchni 93,56ha. utworzony w roku 1985. nr rejestru MOŚZNiL 15/924 . Cel utworzenia rezerwatu - zachowanie torfowisk i bagien na wododziałach rzek; Zagożdżonki i Zwolenki oraz bagiennych zbiorowisk leśnych. W skład rezerwatu wchodzi ponad 47 ha powierzchni leśnej i prawie 45 ha bagien. Największe bagno „Wielki Ług" pokrywa niemal w całości uginające się „pło". Ługi w kierunku północnym są zarośnięte w coraz mniejszym stopniu, a ostatni jest niemal całkowicie pozbawiony roślinności. Inwentaryzacja przyrodnicza wykazała występowanie na tym obszarze 14 zespołów i zbiorowisk torfowiskowych i bagiennych oraz 5 typowo leśnych. W rezerwacie stwierdzono niewielki płat zespołu jeżogłówki najmniejszej - stanowiącego na tym terenie rzadki element o borealno-oceanicznym typie zasięgu. Najcenniejszym typem roślinności bagiennej rezerwatu, ze względu na obfite występowanie rzadkich w tej części Polski gatunków jest zespól przygiełki białej z licznie występującymi rzadkimi gatunkami roślin - bagnicy torfowej i rosiczki okrągłolistnej. Spośród innych rzadkich gatunków spotyka się w rezerwacie: wąkrotę zwyczajną, tarczycę nitkowatą, żurawinę błotną i bagno zwyczajne. Najczęściej spotykanym zbiorowiskiem leśnym jest bór wilgotny, następnie typy: bór mieszany wilgotny, bór świeży wilgotny.


rezerwat Ługi Helenowskie

W drzewostanie panującym gatunkiem jest sosna. W runie licznie spotyka się borówkę bagienną i czernicę. . Żyją tu dziki, lisy, łosie, ptaki reprezentują: myszołów zwyczajny, kukułka, dzięcioł duży i średni, żuraw, kwiczoł, a gady: zaskroniec, żmija, padalec i jaszczurka żyworodna.

Rezerwat Przyrody „Miodne"


rezerwat Miodne

Rezerwat leśny o powierzchni 20,38ha, utworzony w roku 1985, nr rejestru MOŚZNiL 16/925. Cel utworzenia - ochrona fragmentu lasu mieszanego z udziałem buka na północnej granicy zasięgu. Jest to ostatnie tak duże skupisko tego gatunku na terenie Puszczy Kozienickiej. Żyzne siedlisko lasu świeżego zapewnia bardzo dobre warunki dla dalszego rozwoju buka. W zachodniej części obszaru chronionego rośnie kilka ponad 100 letnich okazów tego gatunku. W rezerwacie rośnie drzewostan pochodzenia naturalnego w wieku 30-80 lat.


rezerwat Miodne

Prowadzone w poprzednim okresie użytkowanie gospodarcze doprowadziło do powstania drzewostanów wielogatunkowych z udziałem jodły, buka, dębu z domieszką sosny, osiki, wiązu i brzozy. W runie występuje rzadka na terenie Puszczy turzyca orzęsiona, ponadto spotyka się bluszcz pospolity, groszek wschodniokarpacki, podgranicznika pospolitego, gwiezdnicę wielokwiatową, perłówkę zwisłą, gajowca żółtego, fiołka leśnego. Do najczęściej spotykanych zwierząt należą: sarna, dzik, lis, wiewiórka, myszołów zwyczajny, dzięcioł duży i średni, śpiewak, jaszczurka zwinka, żmija, rzekotka drzewna i ropucha szara.

Rezerwat przyrody "Borowiec"


rezerwat Borowiec

Rezerwat został powołany do życia zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 grudnia 1990 r. Całkowita jego powierzchnia wynosi 57,3 ha. Celem jego utworzenia była ochrona unikalnych już w skali kraju środowisk wraz z występującą tu fauną i florą. Rezerwat położony jest na terenie gminy Przyłęk w dolinie rzeki Zwolenki około 1,5 km od jej ujścia do Wisły. Wąskie w tym miejscu dno doliny (od 0,5 do 1,0 km) wypełniają torfy. Zbocza doliny są silnie pocięte i rozczłonkowane przez suche dolinki. Teren rezerwatu stanowi mozaikę biotopów, poczynając od wodnych a kończąc na suchych z wieloma formami pośrednimi. Występują tu unikalne w już w innych rejonach kraju, charakterystyczne dla terenów podmokłych zespoły roślinne i zwierzęce. Na odcinku tym Zwolenka spawalnia bieg tworząc malownicze zakola, a spiętrzenie przy młynie w Borowcu tworzy niewielki staw. Eksploatacja torfu spowodowała powstanie niezwykle bogatego przyrodniczo systemu torfianek, z których największa liczy ponad 3 ha. Największą powierzchnię zajmują zbiorowiska łąkowe, ponadto występują kępy wierzb oraz laski olszowe (łęg olszowy). Fauna i flora rezerwatu została opisana wyczerpująco w wyniku ekspertyz przeprowadzonych przez Zakład Ochrony Przyrody i Zasobów Naturalnych w Krakowie oraz pracowników Działu Przyrody Muzeum Okręgowego w Radomiu na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w Radomiu, Na jego terenie stwierdzono min.: występowanie 234 gatunków roślin naczyniowych, 64 gatunki mięczaków, 17 gatunków ryb, 10 gatunków płazów, 3 gatunki gadów, 19 ssaków i 81 gatunków ptaków (w tym 79 lęgowych). Wiele spośród wymienionych tu gatunków wpisanych zostało do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt.


rezerwat Borowiec

Wśród spotykanych tu gatunków roślin naczyniowych na uwagę zasługuje kilka rzadkich i interesujących roślin takich jak: turzyca nitkowata , żurawina błotna , wolffia bezkorzeniowa czy rzęsa garbata. Dziewięć innych gatunków podlega ochronie prawnej i są to min.: salwinia pływająca , rosiczka okrągłolistna , storczyk okrągłolistny .
Warunki panujące na terenie rezerwatu okazały się korzystne dla mięczaków, stwierdzono tu 21 gatunków ślimaków lądowych i 43 gatunki mięczaków wodnych. Licznie reprezentowane są kręgowce. W ichtiofaunie rezerwatu stwierdzono dominację gatunków charakterystycznych dla wód wolnopłynących i stagnujących w tym: płoci , wzdręgi  i karasia. Znaczny procent odławianych tu przez wędkarzy ryb stanowią gatunki ryb introdukowanych lub pochodzących z zarybień np.: karp , sumik karłowaty  oraz węgorz . Płazy reprezentuje 10 gatunków, co stanowi większość gatunków występujących w Polsce niżowej. Na uwagę zasługuje obecność kumaka nizinnego  spadek liczebności którego obserwowany jest w całym kraju. W rezerwacie dogodne miejsce do rozrodu i bytowania znajduje trzy gatunki gadów, w tym obecny na kartach Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt - żółw błotny .
Ornitofauna rezerwatu pomimo niezbyt wielkiej jego powierzchni jest stosunkowo bogata, gniazduje tu 79 gatunków ptaków. Ptaki typowo wodne to m.in. perkoz dwuczuby, czernica, krzyżówka. Ze strefą szuwaru związane są natomiast: wodnik , kokoszka wodna i inne. Bogactwo gatunkowe doliny, znacznie podnoszą olsy, suche laski sosnowe i zadrzewienia śródpolne. Stwierdzono w nich lęgi  myszołowa, kobuza  i pustułki. Faunę ssaków reprezentuje aż 19 gatunków, a z uwagi na fakt iż nie rozpoznawano gatunków nietoperzy  liczba ta z całą pewnością jest większa. Spotykane tu ssaki drapieżne to lis , kuna domowa i łasica .
Obecnie ekosystem doliny rzeki nie osiągnął jeszcze stadium klimaksowego (kształtu ostatecznego) i ulega sukcesji związanej z procesami naturalnymi. Według dr Marii Zemanek kierującej na tym terenie badaniami naukowymi, aby nie doprowadzić do utracenia cennych walorów przyrodniczych doliny niezbędne jest między innymi utrzymywanie dotychczasowej ekstensywnej gospodarki rolnej na łąkach czy też umiarkowanej eksploatacji torfu.


rezerwat Borowiec

Na terenie gminy Przyłęk i sąsiadującej z nią gminy Zwoleń utworzono obszar chronionego Krajobrazu „Dolina Zwolenki". Obejmuje obszar o powierzchni 5040 ha. Teren ten odznacza się szczególnie dużymi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi. Meandrująca rzeka płynąc w wąskiej dolinie tworzy malownicze zakola. Przy rzece znajdują się liczne, nieduże torfowiska. Na tarasie zalewowym zachowały się zbiorowiska leśne rzadko spotykane w innych regionach Polski. Są to fragmenty olsów i lasów łęgowych. Wysokie zbocza doliny rzecznej porastają zbiorowiska kserotermiczne z licznymi, rzadkimi roślinami. Tereny niżej położone zajmują zbiorowiska łąkowe, o różnym stopniu wilgotności. Z roślin naczyniowych występują tu cenne: zawciąg pospolity, osoka aleosowata, widłaki, grążel żółty, grzybień biały, pełnik europejski, bobrek trójlistkowy, gniadosz bagienny, siedmiopalecznik błotny, salwinia pływająca, szałwia lepka, storczyki, szalej jadowity, świbka błotna, wolfia bezkorzeniowa i rzęsa garbata. W okolicy Pomysłowa (gmina Przyłęk) występują wierzby oszczepowate, gatunek występujący w reglu górnym oraz piętrze kosodrzewiny Karpat i Sudetów Wschodnich.
Fauna jest również bogata i zróżnicowana. Wyróżniają się szczególnie ptaki. W dolinie gniazduje ich około 80 gatunków, a co najmniej kilkadziesiąt innych zatrzymuje się tu podczas jesiennych i wiosennych wędrówek. Z ginących i zagrożonych gatunków gniazdują tu: bąk, błotniak łąkowy, kropiatka, zielonka, siweczka rzeczna, krzywodziób, derkacz, rybitwa czarna, przepiórka, podróżniczka i kraska. Żyje tu około 19 gatunków ssaków. Herpetofaunę reprezentuje około 19 gatunków, w tym rzekotka drzewna, żaba śmieszka, ropucha paskówka, grzebiuszka, kumak nizinny, padalec, jaszczurka żyworodna, zaskroniec, żmija i żółw błotny.


rezerwat Borowiec

Ze względu na bogactwo środowiskowe i gatunkowe obszar doliny został zaliczony wraz z doliną pobliskiej Wisły do obszarów węzłowych o znaczeniu międzynarodowym. Projektowany Nadwiślański Park Krajobrazowy obejmie południowo wschodnią część gminy Przyłęk. Teren ten stanowi jeden z najcenniejszych europejskich ekosystemów rzecznych. Zgodnie z konwencją „Ramsar" o obszarach wodno-błotnych mających unikatowe znaczenie dla ptactwa wodno-błotnego odcinek ten został zakwalifikowany do ochrony w skali międzynarodowej.
W obręb gminy Przyłęk wejdzie również fragment projektowanego rezerwatu „Wyspy Gniazdkowskie". Obejmuje on jeden z ciekawszych fragmentów Wisły, największej w Europie rzeki o nieuregulowanym korycie. Liczne, piaszczyste wyspy i łachy rozciągają się na Wiśle Środkowej od Sandomierza do Płocka. Na całym odcinku Wisły Środkowej wykryto gniazdowanie 40-50 gatunków ptaków w dość dużych populacjach. Są to: siweczki obrożne (180 par), siweczki rzeczne (270-280 par), mewa pospolita (2400 par), mewa śmieszka (ok. 85900 par), mewa srebrzysta (43-46 par), rybitwa białoczelna (440-480 par), rybitwa pospolita (1550-1600 par). Dla kilku gatunków Wisła stanowi główną ostoję na obszarze Polski. Gniazduje tu 50% polskiej populacji rybitwy pospolitej, 80% rybitwy biołoczelnej, 95% mewy pospolitej. Rzeka stanowi też ważny szlak wędrówkowy ptaków. Licznie zimują tu ptaki wodno-błotne: czapla siwa, łabędź niemy, gągął, tracz, nurogęś.
Obszar położony w dolinie rzek (strumieni) Plewki i Czerniawki w gminie Przyłęk wytypowano do utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Koryta obu rzeczek zachowują tu swój naturalny charakter. Na tarasie zalewowym zachowały się fragmenty
olsów oraz lasów łęgowych, brzegi dolin porastają zbiorowiska kserotermiczne. Niżej położone tereny zajmują łąki, wilgotne w różnym stopniu. Charakterystyczna jest mozaika trzcinowisk, turzycowisk oraz kępiastych wierzb. Celem ochrony byłoby zachowanie harmonijnego układu ekologicznego połączonego z walorami krajobrazowymi (głęboko wcięte doliny obu rzeczek).
W gminie Policzna wytypowano do objęcia ochroną i utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego dolinę lewobrzeżnego dopływu rzeki Zwolenki. Jest to silnie zabagniony teren z pozostałościami stawów, z ekosystemami roślinności bagiennej, z licznymi gatunkami ptaków, płazów i owadów.
Drugim zespołem przyrodniczo-kraj obrazowym będzie fragment doliny Strugi Polickiej. Jest to wąwóz porośnięty olesem, z terenami zabagnionymi, ze stawami, z roślinnością szuwarowo-torfowiskową. Gniazdują tu liczne ptaki, występują liczne płazy.
Wiele pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania unikatowych zespołów genowych i typów środowisk objęto ochroną jako użytki ekologiczne. Na terenie Puszczy Kozienickiej, w jej części wchodzącej w powiat zwoleński ustanowiono ich 22. W planach kilku gmin wytypowano rejony do objęcia tą formą ochrony.
Do rejestru wpisano liczne drzewa uznane za pomniki przyrody: W gminie Zwoleń 17 obiektów: 2 grupy drzew, sosnę pospolitą, jesion wyniosły i 13 dębów szypułkowych. W gminie Policzna 12 obiektów na terenie parków zabytkowych w Policznie i Czamolesie: 6 dębów szypułkowych,  2 lipy drobnolistne,  2 grab pospolity, sosna wejmutka i klon pospolity. W gminie Kazanów 1 grupa drzew.

Na terenie powiatu pod opieką Konserwatora Zabytków znajdują się parki pałacowe i podworskie. Są to obiekty w Grabowie n/Wisłą, Strykowicach Górnych, Jasieniu Soleckim (Kolonia), Sycynie, Czarnolesie i Policznie.

Program Regionalny - Mazowsze Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013.

dla rozwoju Mazowsza